PORTFOLIO : MILOU HERMUS, BEELDEND KUNSTENAAR.

Milou Hermus is altijd een enorm tekenbeest pur-sang geweest. Zij zet de werkelijkheid met het grootste gemak naar haar hand - zoiets kun je nu eenmaal of je kunt dat niet; zo simpel is dat! En zo is ze op jonge leeftijd op de kunstacademie St-Joost terechtgekomen.
Het virtuoze gemak waarmee dat altijd is gegaan levert haar veel succes en waardering, maar is haar op den duur tegen gaan staan: geen uitdaging en geen avontuur meer!

Milous leven met haar geliefde en partner – beeldend kunstenaar/schilder, Ton Blommerde – heeft haar geïnspireerd om te gaan schilderen en andere wegen in te slaan: lyrisch abstract-expressionistisch; een nieuw avontuur om zich in uit te leven.
Terugblikkend op die abstracte periode valt achteraf op hoezeer daarin toch altijd de menselijke maat de beheersende, bepalende factor is gebleven. Niet zozeer letterlijk – in de zin van aanwezige figuratie - maar vooral qua emotie en expressie.

Het kantelpunt in haar beeldende ontwikkeling volgt in de jaren ‘90 met de uitnodiging werk te maken voor een Amsterdamse galerie in 1991. Ze kiest voor ‘Griekse mythologieën’ Homerus’ Odysseus en dompelt zich met overgave onder in diens avontuurlijke levensreis.
Een vruchtbare werk/studieperiode in Ierland, een paar jaar later, brengt Milou Hermus op de legende van de Heilige Brandaan en zijn reis naar het heidense, mysterieuze eiland. De fantastische Middeleeuwse illuminaties in de Bilder Codex van Brandaan is zij daarna in Wenen gaan bekijken en bestuderen. En opeens was dat brandende verlangen naar figuratie terug!
Mensfiguren duiken vanaf die tijd in haar werk op, soms letterlijk, soms als fremdkörper, soms in de kantlijn dringen ze zich onweerstaanbaar op. Miou Hermus heeft haar eigen stijl, handschrift en vaarwater gevonden!

Dan gebeurt er in 2005 het verpletterende onherroepelijke: de dood van haar lief, haar maatje. Er valt een zinloze, doodse stilte zoals de leegte van een wit vel papier. Zij moet zichzelf als het ware helemaal opnieuw uitvinden. Ze moet leven en (ver)werken, de verlammende leegte moet bestreden en hoe dan ook overwonnen worden… En zo zijn de portretreeksen ontstaan: eerst de monumentale serie Les Belles Hollandaises tussen 2007 en 2009. Op zoek naar zichzelf heeft ze vriendinnen van weleer opgezocht. Meiden die zij aan het begin van haar beeldende carrière heeft getekend en geschilderd als model en/of als aanleiding voor illustratiewerk heeft gebruikt. Nu allemaal volwassen vrouwen, door het leven getekend en gevormd. Door hen te portretteren ontstond er voor haar een dialoog; als in een (doorzicht)spiegel kon zij opnieuw zichzelf ontmoeten. Via het vastleggen van hun geleefde levens was Milou Hermus in staat zichzelf te confronteren met haar eigen stukgeslagen leven. Het zijn dubbelportretten, bijna zelfportretten geworden.
Bij de tentoonstelling (2009) van deze vrouwenportretten – in de grote zaal van het Jan van der Togt museum – is haar pas opgevallen dat in die dialoog ook de beschouwer als anonieme derde een wezenlijk onderdeel vormt. Er ontstaat – zeg maar - een driehoeksrelatie, een trioloog (alhoewel dat woord natuurlijk niet bestaat). Milou is toen ook voor het eerst opgevallen hoezeer haar werk past in een eeuwenoude, unieke Hollandse portrettraditie. En dat terwijl zij altijd geroepen heeft dat ze absoluut geen portretschilder wil zijn - en nog steeds niet.
De Hollandse Heren portrettengalerij (2010-2014) lijkt weliswaar een logisch vervolg, maar heeft een volstrekt andere ontstaansgeschiedenis. Nee, geen bewust zoeken naar haar verloren lief in het portret van andere mannen. Wél een zoektocht naar mannen die haar in haar leven op de een of andere manier gefascineerd en geïnspireerd hebben of waar haar blik aan is blijven hangen in de media.
De uitdaging om die mannen in haar atelier te krijgen is een onvoorzien en tegelijk essentieel onderdeel van dit project geweest. Een avontuur, niet in de laatste plaats vanwege het feit dat ze hen, vriendelijk doch beslist heeft gevraagd hun tweede huid, hun representatieve pak of persoonlijke outfit in te ruilen tegen een doodordinair hemdje. Sommige van die mannen hebben dat als heel confronterend ervaren, misschien wel als aantasting van hun identiteit…: Kleren maken de Man, nietwaar?

Het is een misverstand te denken dat Milou Hermus hen letterlijk in hun hemd heeft willen zetten. Zij is bewust op zoek gegaan naar wat deze mannen onderscheidt, wat hen maakt tot wie zij zijn: hun uniciteit gekoppeld aan haar fascinatie.
Door ze uniform, allemaal gelijkwaardig te portretteren, opgelost in een stille, witte leegte zonder referenties, moeten ze het doen met wie zij zijn: een oogopslag, het trekken van de mond, de fysionomie van het gezicht, de lichaamshouding, het staan, de taal van de handen. Milou heeft haar vingers achter die wonderlijke mengeling van representatie en presentatie – wat poseren nu eenmaal is - willen krijgen, door haar vingers (met-penseel-en-verf) erop te leggen.

Het gevoel onderdeel te zijn van zo’n specifiek Hollandse portrettraditie is met deze portrettengalerij alleen maar sterker geworden. Het voelt rijk en warm, een beetje als thuishoren en thuiskomen. Nee, Milou Hermus zou nog altijd niet te boek willen staan als hedendaags portrettist. Wie weet gaat zij zich in een volgend project bezighouden met stillevens van bewegende mensen, niet gehinderd door zwaarte kracht – het nieuwe plan staat in de steigers.

De menselijke maat en menselijke conditie zijn definitief terug in haar werk. Het gemak wat haar als tekenbeest lang geleden zo heeft tegengestaan en tegengewerkt is daarmee overwonnen. Een beeldend kunstenaar – figuratief, abstract, expressionistisch of met welk ander etiket dan ook – verhoudt zich hoe dan ook altijd tot de werkelijkheid.
Een werkelijkheid die immers alleen maar bestaat omdat er mensen zijn die deze zien en ervaren, willen begrijpen en bemeesteren door deze af- en te verbeelden. Respectievelijk: te beschrijven, te organiseren, te dichten, aan te kleden, vorm te geven, te dansen en te verklanken. Mensen zoals Milous helden: doodgewone Hollandse Heren.

Mireille Houtzager
Eindhoven: februari 2015 | © Draft for Arts – info@draftforarts.info